فرض کنید دو هفته پیاپی ۱۰ کیلومتر میدوید. مسیر هفته اول عمدتاً هموار است و مسیر هفته دوم با یک سرازیری طولانی تمام میشود. شاید میانگین ضربان قلب در دو جلسه نزدیک باشد، اما عضلات جلوی ران در فرود مسیر دوم برای کنترل خمشدن زانو در هر گام کار میکنند. برای پیشگیری از آسیب در تریل رانینگ، مقایسه از همینجا شروع میشود. در این جلسه چه چیزی تغییر کرد و دونده چگونه به آن پاسخ داد؟ [منبع ۱]
بار تمرین در تریل رانینگ را چگونه بسنجیم؟
کنار مسافت، مدت دویدن، مجموع صعود و فرود و وضعیت سطح مسیر را ثبت کنید. سپس واکنش دونده را در همان شرایط بررسی کنید. ضربان قلب چقدر بود؟ تلاش چقدر سخت احساس شد؟ اگر توان افت کرد، این اتفاق در کدام بخش مسیر افتاد؟
در مربیگری، هنگام مقایسه دو مسیر هممسافت، ضربان قلب، ارتفاع از سطح دریا، دما و برداشت دونده از شدت تلاش را کنار هم میگذارم. شناختی که از آستانه تحمل هر ورزشکار دارم به تفسیر این اطلاعات کمک میکند. وقتی توان دونده بهسرعت افت میکند، این افت را در کنار حجم تمرین برای تصمیمگیری درباره جلسه بعد بررسی میکنم.
چرا طول و شیب سرازیری اهمیت دارد؟
در مسیر دومِ مثال، بعد از تماس پا با زمین در سرازیری، عضلات جلوی ران با تولید نیرو خمشدن زانو را کنترل میکنند. این عضلات همزمان با تولید نیرو کشیده میشوند. در فیزیولوژی ورزش، به این نوع فعالیت انقباض برونگرا میگویند. با طولانیتر شدن فرود، این کار عضلانی در گامهای بیشتری تکرار میشود. به همین دلیل، برای مقایسه بار این دو جلسه ۱۰ کیلومتری، طول و شیب سرازیری را هم در کنار مسافت و ضربان قلب در نظر بگیرید. [منبع ۱]
وقتی گرما انتخاب مسیر را عوض میکند
به تجربه من، یکی از شاگردانم به گرما حساس بود. وقتی هوا گرمتر شد و توانش در دویدن افت کرد، مسیر تمرین را عوض کردم.
بیانیه اجماع کمیته بینالمللی المپیک توضیح میدهد که فعالیت در گرما میتواند فشار فیزیولوژیک را افزایش دهد و عملکرد استقامتی را پایین بیاورد. ثبت دما در کنار مسافت و شدت احساسشده، به مربی کمک میکند پاسخ ورزشکار را در شرایط همان جلسه تفسیر کند. [منبع ۲]
افزایش مسافت یک جلسه چه ارتباطی با آسیب دارد؟
در یک مطالعه همگروهی در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران دادههای ۵٬۲۰۵ دونده را بررسی کردند. وقتی مسافت یک جلسه بیش از ۱۰ درصد از طولانیترین دویدن همان فرد در ۳۰ روز گذشته بیشتر بود، نرخ آسیب ناشی از استفاده بیشازحد بالاتر بود. شاخصهای هفتگی بررسیشده ارتباط مشابهی نشان ندادند. [منبع ۳]
اگر طولانیترین دویدن در آن بازه ۱۰ کیلومتر بوده باشد، جلسهای بیش از ۱۱ کیلومتر در گروه افزایش بیش از ۱۰ درصد قرار میگیرد. این عدد به مسافت یک جلسه مربوط است. پژوهش برای افزایش شیب، طول فرود یا دشواری مسیر حدی تعیین نکرد. [منبع ۳]
در مطالعهای دیگر در سال ۲۰۲۵ روی زنان تریلرانر، ارتباط ضعیفی میان مدت سایر جلسات دویدن در هفته و تعداد آسیبهای گزارششده دیده شد. طرح گذشتهنگر و مقطعی مطالعه، امکان تعیین اثر تغییر مدت آن جلسات بر خطر آسیب را نمیدهد. [منبع ۴]
از دویدن جاده تا آمادهشدن برای مسیر فنی
به تجربه من، یکی از اشتباههای رایج در گذار از جاده به تریل این است که دونده از ابتدای مسیر خاکی با شدتی میدود که در جاده به آن عادت دارد. برای این گذار، تمرینهای تخصصی تریل را به برنامه اضافه میکنم. برای مسیرهای شیبدارتر یا فنیتر، از تمرین تناوبی در شیب، تمرین عملکردی و تقویت عضلات درگیر استفاده میکنم. سپس در جلسهای شبیهسازیشده آمادگی دونده را برای نیازهای مسیر هدف میسنجم.
اگر میخواهید پاسخ دونده به فرود طولانیتر را بررسی کنید، دو مسیر با مسافت و سطح تقریباً مشابه انتخاب کنید که تفاوت اصلیشان طول فرود باشد. پس از تمرین، یادداشت کنید دونده کجا فشار بیشتری احساس کرد یا توانش افت کرد. تغییر همزمان مسافت، سرعت و دشواری سطح، تشخیص عامل مؤثر بر افت توان را دشوارتر میکند.
جایگاه تمرین کمشدت در تریل، اسکای رانینگ و ورتیکال
در برنامهریزی من برای اسکای رانینگ (Skyrunning) و مسابقات ورتیکال (Vertical)، برآورد مدت تلاش نزدیک آستانه لاکتات و تمرین توانایی حفظ تلاش در شدت بالا اهمیت دارد. در مجموع، ترجیح میدهم بخش عمده تمرین دویدن با شدت پایین انجام شود.
از دیدگاه من، وقتی دونده پیشرفت را با میزان فشاری بسنجد که در هر جلسه تحمل میکند، روز آسان هم به جلسهای پرفشار تبدیل میشود. در برنامهای که مینویسم، هدف هر جلسه شدت آن را تعیین میکند. اگر قرار است دونده آسان بدود، موفقیت جلسه را با پایبندیاش به شدت تعیینشده میسنجم.
مرور نظاممند و فراتحلیلی در سال ۲۰۲۵ گزارش کرد که ورزشکاران استقامتی معمولاً بخش عمده تمرینشان را در شدت پایین انجام میدهند. در مقایسه کلی الگوهای قطبی و هرمی، تفاوت معناداری در حداکثر اکسیژن مصرفی یا عملکرد آزمون زمانگیری دیده نشد. این مرور عملکرد استقامتی را بررسی کرد. اثر توزیع شدت بر میزان آسیب به پژوهش جداگانه نیاز دارد. [منبع ۵]
جمعبندی
برای مدیریت بار تمرین و پیشگیری از آسیب در تریل رانینگ، کنار مسافت هر جلسه دو چیز را ثبت کنید. مهمترین تغییر نسبت به تمرینهای اخیر چه بود و دونده چه پاسخی به آن داد؟ در مثال دو مسیر ۱۰ کیلومتری، تفاوت اصلی طول فرود بود. عدد ۱۰٪ در پژوهش بالا به مسافت یک جلسه نسبت به طولانیترین دویدن ۳۰ روز گذشته مربوط است. آن پژوهش برای شیب یا طول سرازیری آستانهای تعیین نکرد. در تجربه مربیگری من، گرمتر شدن هوا و افت توان شاگرد باعث شد مسیر تمرین را عوض کنم. این اطلاعات به تصمیم جلسه بعد جهت میدهند، از کوتاهکردن فرود و تطبیق مسیر با هوا تا تکرار بار فعلی.
منابع
- Muscle, Neuromuscular, and Cardiac Damage in Trail Running: A Systematic Review. Muscles, 2026.
- IOC consensus statement on recommendations and regulations for sport events in the heat. British Journal of Sports Medicine, 2023.
- How much running is too much? Identifying high-risk running sessions in a 5200-person cohort study. British Journal of Sports Medicine, 2025.
- Incidence, severity, and risk factors for injuries in female trail runners – A retrospective cross-sectional study. Physical Therapy in Sport, 2025.
- Which Training Intensity Distribution Intervention will Produce the Greatest Improvements in Maximal Oxygen Uptake and Time-Trial Performance in Endurance Athletes?. Sports Medicine, 2025.
عکس شاخص: جزمین پاریس در مسابقه دوی کوهستان انردیل هورسشو، انگلستان، ۲۰۱۴. Paul Dobson / Wikimedia Commons · CC BY 2.0


