از ۱۰۰ متر سرعت تا ماراتن، از پرش با نیزه تا پرتاب چکش، دوومیدانی مجموعه‌ای از رقابت‌ها با شیوه‌های متفاوت اجرا و داوری است. محل رقابت هم با ماده تغییر می‌کند. دوی ۱۰٬۰۰۰ متر روی پیست انجام می‌شود، دوی ۱۰ کیلومتر معمولاً روی جاده و کراس‌کانتری روی زمین طبیعی. برای شناخت هر ماده، ابتدا به محل مسابقه و شیوهٔ اندازه‌گیری عملکرد نگاه می‌کنیم. سپس می‌پرسیم چه چیزی نتیجه را معتبر می‌کند.
عکس پیست دوومیدانی پارک ورزشی دالین، تایوان، اثر Malcolm Koo / Wikimedia Commons با مجوز CC BY-SA 4.0. تصویر برای وب در اندازهٔ کوچک‌تر منتشر شده است.
فهرست مقاله
- ۱. چه نهادی مقررات دوومیدانی را تعیین می‌کند؟
- ۲. پیست دوومیدانی چگونه کار می‌کند؟
- ۳. مواد دوومیدانی روی پیست
- ۴. مواد میدانی و ترکیبی
- ۵. دوهای جاده، پیاده‌روی سرعت و رقابت‌های خارج از ورزشگاه
- ۶. مسابقات مهم دوومیدانی در جهان
- ۷. دوومیدانی در المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸
۱. چه نهادی مقررات دوومیدانی را تعیین می‌کند؟
مبنای فنی این راهنما متن انگلیسی Competition Rules & Technical Rules منتشرشده در کتاب C فدراسیون جهانی دوومیدانی، با به‌روزرسانی ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ است. در ارجاع‌ها، CR شمارهٔ قاعدهٔ مسابقات و TR شمارهٔ قاعدهٔ فنی را نشان می‌دهد. قاعدهٔ CR31 شرایط تأیید رکورد جهانی و CR32 فهرست مواد دارای رکورد جهانی یا زیر ۲۰ سال را مشخص می‌کند. برنامهٔ مدالی هر رقابت در سند رسمی همان رویداد تعیین می‌شود.
| سطح | مرجع | سندی که باید بررسی شود |
|---|---|---|
| بین‌المللی | ورلد اتلتیکس (World Athletics، نام پیشین IAAF) فدراسیون جهانی دوومیدانی است. | کتاب C، به‌ویژه C1.1 مقررات مسابقات و C2.1 قواعد فنی، همراه با اصلاحات، مقررات اختصاصی رویداد و ضوابط تجهیزات و کفش. |
| قاره‌ای | Asian Athletics نهاد قاره‌ای دوومیدانی آسیاست و فدراسیون ایران در فهرست اعضای آن قرار دارد. | تقویم، آیین‌نامه و دفترچهٔ فنی هر رقابت آسیایی. |
| ایران | فدراسیون دوومیدانی جمهوری اسلامی ایران مرجع تخصصی ملی برای پیگیری مسابقات رسمی دوومیدانی است. برای رقابت‌های استانی، اطلاعیهٔ هیئت مربوط و ابلاغیهٔ همان رقابت نیز اهمیت دارد. | بخشنامهٔ مسابقه برای مواد، ردهٔ سنی، مدارک و شرایط ورود، حدنصاب، مشخصات ابزار، امتیاز تیمی و مهلت اعتراض. |
| المپیک | کمیتهٔ بین‌المللی المپیک (IOC) برنامهٔ مدالی و نظام احراز صلاحیت را در چارچوب بازی‌ها تصویب می‌کند. World Athletics مرجع تخصصی فنی رشته است. | برنامهٔ مدالی، جدول زمانی رسمی و سند احراز صلاحیت همان دوره. |
برای مثال، کتاب قواعد توضیح می‌دهد تعویض چوب امدادی چگونه معتبر می‌شود. بخشنامهٔ قهرمانی کشور تعیین می‌کند کدام امدادی‌ها در برنامه هستند، هر تیم چگونه معرفی می‌شود و امتیاز تیمی چطور محاسبه می‌شود. اگر قرار است نتیجه‌ای به‌عنوان حدنصاب یا رکورد پذیرفته شود، اعتبار مسابقه، تجهیزات، روش اندازه‌گیری و ضوابط همان رکورد نیز باید بررسی شود.
متن رسمی انگلیسی C1.1 و C2.1، به‌روزرسانی ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ · کتاب مقررات World Athletics · فهرست اعضای Asian Athletics و معرفی فدراسیون ایران · وب‌سایت فدراسیون ایران · برنامهٔ مدالی مصوب لس‌آنجلس
۲. پیست دوومیدانی چگونه کار می‌کند؟
پیست استاندارد فضای باز دو مسیر مستقیم و دو قوس دارد. یک دور در خط داخلی، روی خط فرضی اندازه‌گیری، ۴۰۰ متر است. در قوس، این خط در خط یک با جدول داخلی ۳۰ سانتی‌متر از جدول فاصله دارد. در بخش بدون جدول، فاصلهٔ اندازه‌گیری از خط داخلی ۲۰ سانتی‌متر است. خط‌های دیگر از ۲۰ سانتی‌متری لبهٔ بیرونی خط مرزیِ سمت داخل اندازه‌گیری می‌شوند. عرض معمول هر خط مسابقه ۱٫۲۲ متر با رواداری ۱ سانتی‌متر است. پیست مسابقات بزرگ معمولاً هشت خط دارد و بعضی ورزشگاه‌ها خط‌های بیشتری دارند.
| بخش ورزشگاه | کاربرد در مسابقه |
|---|---|
| مسیر مستقیم اصلی | ۱۰۰ متر سرعت و ۱۰۰/۱۱۰ متر با مانع، با خط‌های استارت جداگانه و خط پایان مشترک. |
| قوس و مسیر مستقیم | در ۲۰۰ متر، و در یک دور کاملِ ۴۰۰ متر، خط‌های بیرونی از جلوتر شروع می‌کنند تا مسافت همه برابر باشد. این جابه‌جایی نقطهٔ استارت را استارت پلکانی می‌نامند. |
| خط خروج از مسیر اختصاصی | در قالب معمول ۸۰۰ متر، دوندگان پس از قوس نخست و عبور از خط مشخص‌شده می‌توانند به مسیر داخلی بروند. در ۴×۴۰۰ متر نیز زمان خروج از خط اختصاصی تابع نقشهٔ پیست و قالب اجراست. |
| استارت قوسی و گاهی استارت گروهی | در ۱۵۰۰ متر، ۵۰۰۰ متر و ۱۰٬۰۰۰ متر، دوندگان پس از استارت مسیر را به‌صورت مشترک طی می‌کنند. تعداد دورها و دور آخر با تابلوی دورشمار و زنگ اعلام می‌شود. |
| مسیر مانع و گودال آب | در استیپل‌چیس، محل گودال آب می‌تواند داخل یا بیرون قوس باشد. اندازه‌گیری مسیر و محل استارت باید با آرایش واقعی پیست هماهنگ باشد. |
| محوطهٔ پرش‌ها | پرش طول و سه‌گام باند دورخیز، تخته و گودال شن دارند. پرش ارتفاع و پرش با نیزه به مانع و تشک فرود نیاز دارند. باند و جعبهٔ کاشت نیزه از اجزای اختصاصی پرش با نیزه‌اند. |
| محوطهٔ پرتاب‌ها | وزنه، دیسک و چکش از دایره اجرا می‌شوند. نیزه باند دورخیز و قوس پرتاب دارد. قفس دیسک و چکش، بخش فرود و جانمایی ایمن تجهیزات، چیدمان مسابقه را تعیین می‌کنند. |
پیست کوتاه (Short Track) در شکل استاندارد خود یک بیضی ۲۰۰ متری است که غالباً در سالن ساخته می‌شود و می‌تواند در فضای باز هم قرار بگیرد. قوس‌ها ممکن است شیب‌دار باشند. در سالن، یک مسیر مستقیم جداگانه معمولاً میزبان ۶۰ متر و ۶۰ متر با مانع است. ۴۰۰ متر روی پیست ۲۰۰ متری دو دور است و قواعد خطوط، استارت و ورود به مسیر مشترک آن باید با نقشهٔ همان پیست تطبیق داده شود.
راهنمای فنی تأسیسات و نقشه‌های خط‌کشی پیست ۴۰۰ متری و پیست کوتاه · قواعد فنی، TR14 و TR41 تا TR49
۳. مواد دوومیدانی روی پیست
| خانواده | مواد | مسابقه چگونه اجرا و داوری می‌شود؟ |
|---|---|---|
| سرعت | ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ متر | ۱۰۰ متر در مستقیم، ۲۰۰ متر در قوس و مستقیم، و ۴۰۰ متر در یک دور کامل اجرا می‌شود. دوندگان در خط اختصاصی می‌مانند. قواعد استارت، بلوک استارت و رعایت خطوط اهمیت دارد. |
| نیمه‌استقامت | ۸۰۰ و ۱۵۰۰ متر | ۸۰۰ متر معادل دو دور پیست استاندارد است و معمولاً شروع خط‌دار دارد. ۱۵۰۰ متر سه دور و سه‌چهارم است و عموماً با استارت قوسی آغاز می‌شود. در هر دو، موقعیت در گروه و زمان تغییر سرعت بر نتیجه اثر دارد. |
| استقامت پیست | ۵۰۰۰ و ۱۰٬۰۰۰ متر | به‌ترتیب ۱۲٫۵ و ۲۵ دور در پیست ۴۰۰ متری. کنترل دور، ثبت عبور و مدیریت دوندگان عقب‌افتاده از وظایف اجرایی‌اند. |
| مانع کوتاه | ۱۰۰ متر زنان و ۱۱۰ متر مردان | هر خط ده مانع دارد و رقابت در مسیر مستقیم برگزار می‌شود. ارتفاع و فاصلهٔ موانع تابع ماده و رده است. افتادن مانع به‌خودی‌خود نتیجه را باطل نمی‌کند و شیوهٔ عبور و ایجاد مزاحمت تابع مقررات است. |
| مانع بلند | ۴۰۰ متر با مانع و ۳۰۰ متر با مانع | در خط اختصاصی، به‌ترتیب با ده و هفت مانع. ۴۰۰ متر مادهٔ المپیکی است و ۳۰۰ متر نیز در قواعد فنی ۲۰۲۶ به‌عنوان مسافت استاندارد مانع آمده است. |
| استیپل‌چیس | ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ متر با مانع و آب | مسیر مشترک است. در ۳۰۰۰ متر، ۲۸ عبور از مانع معمولی و ۷ عبور از مانع آب وجود دارد. دونده می‌تواند روی مانع استیپل پا بگذارد، به شرط رعایت قواعد عبور. |
| امدادی | ۴×۱۰۰ و ۴×۴۰۰ متر زنان، مردان و مختلط، ۴×۲۰۰، ۴×۸۰۰، ۴×۱۵۰۰ و دو امدادی ترکیبی | چهار دونده مسافت را تقسیم می‌کنند. در امدادی ترکیبی سرعت، مسافت‌ها ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ متر و در امدادی ترکیبی استقامت ۱۲۰۰، ۴۰۰، ۸۰۰ و ۱۶۰۰ متر است. محدودهٔ تحویل چوب در ۴×۱۰۰، ۳۰ متر و در ۴×۴۰۰، ۲۰ متر است. اعتبار تعویض را موقعیت چوب تعیین می‌کند. مطابق TR24، در هر دو امدادی مختلط ترتیب دونده‌ها مرد، زن، مرد، زن است. |
| مواد تکمیلی و پیست کوتاه | ۵۰، ۵۵، ۶۰، ۳۰۰، ۵۰۰، ۶۰۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ متر، یک مایل و دو مایل، و ۵۰، ۵۵ و ۶۰ متر با مانع در قالب‌های مربوط | بسته به ماده، رقابت در سالن، پیست کوتاه، جلسهٔ تخصصی یا برنامهٔ رده‌های سنی برگزار می‌شود. ضوابط رده‌بندی جهانی، مواد مدالی قهرمانی‌ها و فهرست رکوردهای رسمی هرکدام سند جداگانه دارند. در دوی یک‌ساعته، بیشترین مسافت طی‌شده در زمان ثابت ملاک است (TR18.3). |
در فینیش، ترتیب رسیدن تنه به صفحهٔ عمودی لبهٔ نزدیک خط پایان ملاک است. در مسابقات سطح بالا، فتوفینیش و زمان‌سنجی تمام‌خودکار مبنای ثبت نتیجه‌اند. در استارت مواد سرعت، خطای آغاز معمولاً به حذف ورزشکار مسئول می‌انجامد. در مواد ترکیبی، نخستین خطای استارتِ هر مسابقه به کل گروه اخطار داده می‌شود و ورزشکار مسئولِ خطای بعدی حذف می‌شود. برای رکوردهای جهانیِ مواد انفرادی مشمول بادسنجی مانند ۱۰۰ و ۲۰۰ متر، موانع کوتاه، پرش طول و سه‌گام، باد موافق بیش از ۲٫۰ متر بر ثانیه نتیجه را برای ثبت رکورد نامعتبر می‌کند. مقررات رکورد مواد ترکیبی معیار جداگانه‌ای دارد.
قواعد فنی TR15 تا TR24 و مقررات رکورد CR31 · مواد و گروه‌های رده‌بندی جهانی پیست و میدان · رده‌بندی کلی ۲۰۲۶ و مواد تکمیلی
۴. مواد میدانی و ترکیبی
در پرش‌های عمودی، بلندترین ارتفاع موفق رتبه را تعیین می‌کند. سه خطای پیاپی، حتی اگر در ارتفاع‌های متفاوت رخ دهند، ورزشکار را از ادامهٔ مسابقه خارج می‌کند. در تساوی، ابتدا تعداد تلاش‌ها در آخرین ارتفاع موفق و سپس تعداد خطاهای قبلی تا همان ارتفاع بررسی می‌شود. در پرش‌های افقی و پرتاب‌ها، بهترین تلاش معتبر ملاک است و در تساوی، تلاش‌های معتبر بعدی مقایسه می‌شوند. تعداد تلاش‌ها و نحوهٔ صعود یا حذف در فینال می‌تواند طبق مقررات اختصاصی رویداد تغییر کند. در پرتاب‌ها، برخورد اولیهٔ ابزار باید درون بخش مجاز باشد و ورزشکار طبق قاعدهٔ ماده و پس از فرود ابزار از دایره یا باند خارج شود.
| ماده | اجرا و ملاک نتیجه |
|---|---|
| پرش ارتفاع | ورزشکار با یک پا از زمین جدا می‌شود و از روی مانع می‌گذرد. نتیجه بر پایهٔ بیشترین ارتفاع معتبر است. |
| پرش با نیزه | ورزشکار پس از دورخیز، نیزه را در جعبه می‌کارد، از مانع می‌گذرد و روی تشک فرود می‌آید. رتبه بر پایهٔ ارتفاع معتبر تعیین می‌شود. |
| پرش طول | ورزشکار پس از دورخیز از تخته جدا می‌شود و در شن فرود می‌آید. فاصله از خط پرش تا نزدیک‌ترین اثر بدن در شن اندازه‌گیری می‌شود. |
| پرش سه‌گام | در مرحلهٔ اول، ورزشکار روی همان پای جداشده فرود می‌آید، در مرحلهٔ دوم روی پای دیگر و در مرحلهٔ سوم در شن. ترتیب پاها و عبور نکردن از خط پرش در اعتبار تلاش اثر دارد. |
| پرتاب وزنه | وزنه از کنار گردن یا چانه با یک دست رانده می‌شود. قطر داخلی دایره ۲٫۱۳۵ متر است و جلوی آن تختهٔ توقف قرار دارد. وزنه باید در بخش مجاز فرود بیاید. ابزار بزرگسالان مردان ۷٫۲۶ کیلوگرم و زنان ۴ کیلوگرم است. |
| پرتاب دیسک | پرتاب از دایرهٔ ۲٫۵ متری، با قفس محافظ و بخش فرود مشخص انجام می‌شود. دیسک مردان بزرگسال ۲ کیلوگرم و زنان ۱ کیلوگرم است. |
| پرتاب چکش | چکش از گوی، سیم و دسته تشکیل می‌شود. پرتاب از دایرهٔ ۲٫۱۳۵ متری داخل قفس انجام می‌شود. وزن ابزار مردان بزرگسال ۷٫۲۶ کیلوگرم و زنان ۴ کیلوگرم است. |
| پرتاب نیزه | نیزه با یک دست از روی شانه یا بالای بازو پرتاب می‌شود. سر فلزی باید پیش از سایر قسمت‌ها با زمین تماس پیدا کند و نخستین تماس در بخش مجاز باشد. ابزار مردان بزرگسال ۸۰۰ گرم و زنان ۶۰۰ گرم است. |
مشخصات وزنه و مانع در رده‌های پایه با بزرگسالان تفاوت دارد. برای نمونه، در ۱۱۰ متر با مانع، ارتفاع مانع مردان بزرگسال حدود ۱٫۰۶۷ متر است و برای مردان زیر ۲۰ سال ۰٫۹۹۱ متر. ملاک خرید تجهیزات یا چیدمان مسابقه، جدول رسمی همان ماده و رده است.
| رقابت ترکیبی | ترتیب مواد |
|---|---|
| ده‌گانهٔ مردان، فضای باز | روز اول، ۱۰۰ متر، طول، وزنه، ارتفاع، ۴۰۰ متر. روز دوم، ۱۱۰ متر با مانع، دیسک، پرش با نیزه، پرتاب نیزه، ۱۵۰۰ متر. |
| هفت‌گانهٔ زنان، فضای باز | روز اول، ۱۰۰ متر با مانع، ارتفاع، وزنه، ۲۰۰ متر. روز دوم، طول، پرتاب نیزه، ۸۰۰ متر. |
| هفت‌گانهٔ مردان، پیست کوتاه | روز اول، ۶۰ متر، طول، وزنه، ارتفاع. روز دوم، ۶۰ متر با مانع، پرش با نیزه، ۱۰۰۰ متر. |
| پنج‌گانهٔ زنان، پیست کوتاه | ۶۰ متر با مانع، ارتفاع، وزنه، طول و ۸۰۰ متر در یک روز. |
در چندگانه‌ها، هر زمان، مسافت یا ارتفاع طبق جدول امتیازدهی ویژهٔ همان ماده به امتیاز تبدیل می‌شود. مجموع امتیازها رتبه را تعیین می‌کند. ده‌گانهٔ زنان نیز در قواعد فنی تعریف شده است و هفت‌گانهٔ زنان مادهٔ برنامهٔ المپیک لس‌آنجلس است. برای نوجوانان و رقابت‌های آموزشی، مواد و ترکیب‌ها را باید از دفترچهٔ همان مسابقه خواند.
قواعد فنی TR25 تا TR39 و TR53 برای مواد ترکیبی · مقررات مسابقات سری جهانی، C1.2
۵. دوهای جاده، پیاده‌روی سرعت و رقابت‌های خارج از ورزشگاه
دوهای جاده
مسافت‌های استاندارد در قاعدهٔ TR55 عبارت‌اند از یک مایل جاده‌ای (۱۶۰۹٫۳۴۴ متر)، ۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۰، ۵۰ و ۱۰۰ کیلومتر، ۱۰ مایل، نیمه‌ماراتن (۲۱٫۰۹۷۵ کیلومتر)، ماراتن (۴۲٫۱۹۵ کیلومتر) و امدادی جاده. برگزارکننده ممکن است مسافت‌های دیگری هم ارائه کند. فهرست مسافت‌های استاندارد با فهرست مواد دارای رکورد جهانی یا برنامهٔ مدالی قهرمانی جهان یکسان نیست.
مسیر روی کوتاه‌ترین خطی که دونده مجاز است طی کند اندازه‌گیری می‌شود. در رقابت‌های رسمی، مدارک اندازه‌گیری، جانمایی موانع موقت و نحوهٔ ثبت زمان اهمیت دارند. برای تأیید رکورد جهانی دوی جاده، از جمله شرایط مسیر این است که فاصلهٔ مستقیم استارت تا پایان حداکثر ۵۰ درصد مسافت مسابقه و افت خالص ارتفاع حداکثر یک متر به‌ازای هر کیلومتر باشد (CR31.21). بنابراین ممکن است یک مسیر برای برگزاری مسابقه مناسب باشد ولی نتیجهٔ آن شرایط تأیید رکورد جهانی را نداشته باشد.
قواعد فنی TR55 و مقررات رکورد CR31 · راهنمای اندازه‌گیری مسیر و اسناد فنی
پیاده‌روی سرعت
در پیاده‌روی سرعت (Race Walking)، داور با چشم انسان بررسی می‌کند که قطع تماس ورزشکار با زمین قابل مشاهده نباشد و پای پیشرو از لحظهٔ نخست تماس تا زمانی که به وضعیت قائم می‌رسد، از زانو صاف بماند. بر اساس قالب مسابقه، گزارش داوران می‌تواند به ورود به منطقهٔ جریمه یا حذف منجر شود. زمان سریع‌تر وقتی ارزش رقابتی دارد که تکنیک هم با این دو شرط سازگار باشد.
مسافت‌های پیست کوتاه ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ متر هستند. روی پیست استاندارد، ۵۰۰۰، ۱۰٬۰۰۰ و ۵۰٬۰۰۰ متر، نیمه‌ماراتن و ماراتن در جدول فنی آمده‌اند. در جاده، ۱۰ و ۵۰ کیلومتر نیز در کنار نیمه‌ماراتن و ماراتن از مسافت‌های استانداردند. در سری جهانی بزرگسالان، از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، نیمه‌ماراتن و ماراتن پیاده‌روی سرعت جایگزین مسافت‌های اصلی ۲۰ و ۳۵ کیلومتر شدند. ۲۰ و ۳۵ کیلومتر همچنان در مقررات رده‌بندی ۲۰۲۶ به‌عنوان مواد مشابه دیده می‌شوند. برنامهٔ المپیک لس‌آنجلس، نیمه‌ماراتن پیاده‌روی سرعت برای زنان و مردان را شامل می‌شود.
قواعد فنی TR54 · رده‌بندی رسمی پیاده‌روی سرعت ۲۰۲۶ · برنامهٔ رسمی LA28
کراس‌کانتری، دوی کوهستان، تریل و اولترا
| شاخه | زمین، قالب و معیار نتیجه |
|---|---|
| کراس‌کانتری یا دوی صحرانوردی | مسیر عمدتاً طبیعی، معمولاً روی چمن یا خاک و با پیچ، فراز و فرود یا موانع طبیعی. مسافت و تعداد حلقه‌ها با رده و برنامهٔ رویداد تعیین می‌شود. رقابت می‌تواند انفرادی، تیمی یا به شکل امدادی مختلط باشد. |
| دوی کوهستان | در قالب سربالایی، بخش عمدهٔ مسیر صعود است. قالب کلاسیک، صعود و فرود را با هم دارد. طول مسیر، ارتفاع‌گیری، شیب و سطح مسیر برای مقایسهٔ دو مسابقه به اندازهٔ زمان خام اهمیت دارند. |
| تریل رانینگ | روی مسیرهای طبیعی مانند پاکوب، جنگل و کوه برگزار می‌شود. در TR57، تریل کوتاه ۳۰ تا ۶۰ کیلومتر و تریل بلند بیش از ۶۰ کیلومتر تعریف می‌شود. برای قهرمانی جهان، همین قاعده بازه‌های مشخص‌تری تعیین می‌کند. تریل کوتاه ۳۵ تا ۴۵ کیلومتر با ۲٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ متر ارتفاع‌گیری و تریل بلند ۷۵ تا ۸۵ کیلومتر با ۳٬۵۰۰ تا ۶٬۰۰۰ متر ارتفاع‌گیری است. مسیر، ارتفاع‌گیری، ایستگاه‌های پشتیبانی و تجهیزات طبق دفترچهٔ رویداد تعیین می‌شوند. |
| اولترا | مسابقه‌ای فراتر از مسافت ماراتن یا رقابتی زمان‌دار مانند ۲۴ ساعت که در آن بیشترین مسافت طی‌شده ملاک است. نمونه‌های قهرمانی بین‌المللی IAU شامل ۵۰ کیلومتر، ۱۰۰ کیلومتر و ۲۴ ساعت است. اولترا می‌تواند جاده‌ای، پیستی یا تریل باشد. |
قهرمانی جهان دوی کوهستان و تریل با همکاری World Athletics، WMRA، ITRA و IAU برگزار می‌شود. یک مسابقهٔ تجاری تریل و قهرمانی رسمی جهان می‌توانند هر دو سطح بالایی داشته باشند، اما عنوان قهرمانی، ضوابط ورود و تقویم آن‌ها به ساختار برگزارکنندهٔ خودشان مربوط است. تریل، کراس‌کانتری و اولترا در برنامهٔ مدالی دوومیدانی لس‌آنجلس ۲۰۲۸ جایی ندارند.
قواعد فنی TR56 و TR57 · قهرمانی جهان کوهستان و تریل · قهرمانی‌های IAU
۶. مسابقات مهم دوومیدانی در جهان
| مسابقه یا سری | چه نوع رقابتی است؟ |
|---|---|
| قهرمانی جهان دوومیدانی (World Athletics Championships) | رقابت بزرگسالان با نمایندگی ملی. بخش اصلی آن شامل مواد پیست و میدان است و مواد جاده‌ای طبق برنامهٔ همان دوره برگزار می‌شوند. برای نمونه، توکیو ۲۰۲۵ در برنامهٔ خود پیاده‌روی ۲۰ و ۳۵ کیلومتر داشت. |
| قهرمانی جهان داخل سالن (World Athletics Indoor Championships) | برنامهٔ تخصصی سالن شامل ۶۰، ۴۰۰، ۸۰۰، ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ متر، ۶۰ متر با مانع، امدادی ۴×۴۰۰، چهار پرش، پرتاب وزنه و چندگانهٔ سالن است. |
| قهرمانی جهان زیر ۲۰ سال (World Athletics U20 Championships) | قهرمانی ملی‌پوشان ردهٔ زیر ۲۰ سال. مشخصات ابزار، موانع و بعضی مواد با بزرگسالان فرق دارد. |
| امدادی‌های جهان (World Athletics Relays) | رویداد تخصصی تیم‌های ملی. گابورون ۲۰۲۶ شش رقابت داشت، شامل ۴×۱۰۰ و ۴×۴۰۰ در بخش‌های زنان، مردان و مختلط. نقش انتخابی مسابقه در هر دوره با ضوابط رسمی مشخص می‌شود. |
| قهرمانی جهان کراس‌کانتری (World Athletics Cross Country Championships) | رقابت روی زمین طبیعی با مسابقات بزرگسالان و زیر ۲۰ سال، امتیاز تیمی و امدادی مختلط طبق برنامهٔ دوره. |
| قهرمانی جهان دوهای جاده (World Athletics Road Running Championships) | رقابت تخصصی دوهای جاده. یک مایل، ۵ کیلومتر و نیمه‌ماراتن نمونهٔ مواد این قهرمانی‌اند. ماراتن قهرمانی جهان در برنامهٔ قهرمانی اصلی دوومیدانی جای می‌گیرد. |
| قهرمانی تیمی جهان پیاده‌روی سرعت (World Athletics Race Walking Team Championships) | رقابت تخصصی پیاده‌روی سرعت که علاوه بر عملکرد انفرادی، نتیجهٔ تیمی را طبق آیین‌نامه ثبت می‌کند. |
| قهرمانی جهان کوهستان و تریل (WMTRC) | قهرمانی ملی‌پوشان در مسیرهای طبیعی. قالب‌های اصلی شامل کوهستان سربالایی، کلاسیک، تریل کوتاه و تریل بلند است. برنامه می‌تواند مادهٔ ردهٔ زیر ۲۰ سال هم داشته باشد. |
| World Athletics Ultimate Championship | رقابت گزینشی نخبگان با برنامه‌ای فشرده از مواد منتخب. دورهٔ بوداپست ۲۰۲۶ شامل ۲۶ مادهٔ انفرادی و دو امدادی بود. |
| لیگ الماس (Wanda Diamond League) | مجموعهٔ جلسات نخبهٔ پیست و میدان. مواد بین ایستگاه‌ها توزیع می‌شوند و ورزشکاران در مواد سری برای حضور در فینال رقابت می‌کنند. |
| تور قاره‌ای و تور داخل سالن | جلسات بین‌المللیِ چندسطحی. تور قاره‌ای عمدتاً در فضای باز و تور داخل سالن در فصل سالن برگزار می‌شود. دستهٔ مسابقه در امتیاز رتبه‌بندی اثر دارد. |
| تورهای تخصصی World Athletics | تور مواد ترکیبی، تور پیاده‌روی سرعت و تور کراس‌کانتری، فرصت رقابت تخصصی در تقویم بین‌المللی فراهم می‌کنند. |
| مسابقات جاده‌ای دارای برچسب World Athletics | ماراتن‌ها و سایر دوهای جاده که سطح برچسبشان بر اساس ضوابط برگزارکننده و مسابقه تعیین می‌شود. سری تجاری World Marathon Majors عنوان و ساختار مستقلی دارد. |
| قهرمانی آسیا و بازی‌های آسیایی | قهرمانی آسیا رویداد تخصصی دوومیدانی است. در بازی‌های آسیایی، دوومیدانی یکی از رشته‌های یک رویداد چندورزشی است. آسیا همچنین قهرمانی سالن، رده‌های پایه، امدادی، پرش‌ها، پرتاب‌ها و کراس‌کانتری دارد. |
| مسابقات داخلی ایران | قهرمانی کشور، رقابت‌های رده‌های سنی، لیگ باشگاهی و مسابقات استانی قالب‌های متفاوتی دارند. قهرمانی کشور، لیگ و انتخابی تیم ملی هرکدام طبق بخشنامهٔ مربوط برگزار می‌شوند. |
برای پیگیری یک مسابقه، تقویم و نتایج World Athletics نقطهٔ شروع است. برای تشخیص اعتبار یک نتیجه جهت رکورد، رده‌بندی یا احراز صلاحیت، نوع مجوز مسابقه، ماده، بازهٔ زمانی و ضوابط رقابت مقصد را هم بررسی کنید.
فهرست رقابت‌های World Athletics · برنامهٔ توکیو ۲۰۲۵ · برنامهٔ امدادی‌های گابورون ۲۰۲۶ · تقویم و نتایج · مقررات رویدادهای سری جهانی، C1.2 · برنامهٔ مسابقات آسیایی · اطلاعیه‌های فدراسیون ایران
۷. دوومیدانی در المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸
دوومیدانی از نخستین دورهٔ بازی‌های المپیک مدرن در آتن ۱۸۹۶ در برنامه بوده است. طبق برنامهٔ رسمی لس‌آنجلس ۲۰۲۸، برنامه شامل ۴۸ مادهٔ مدالی است که به ۲۳ مادهٔ زنان، ۲۳ مادهٔ مردان و دو امدادی مختلط تقسیم می‌شود.
| خانواده | برنامهٔ مدالی لس‌آنجلس ۲۰۲۸ |
|---|---|
| سرعت | ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ متر، زنان و مردان |
| نیمه‌استقامت و استقامت پیست | ۸۰۰، ۱۵۰۰، ۵۰۰۰ و ۱۰٬۰۰۰ متر، زنان و مردان |
| موانع و استیپل‌چیس | ۱۰۰ متر با مانع زنان، ۱۱۰ متر با مانع مردان، ۴۰۰ متر با مانع و ۳۰۰۰ متر استیپل‌چیس برای هر دو |
| امدادی | ۴×۱۰۰ و ۴×۴۰۰ متر زنان و مردان، به‌علاوهٔ ۴×۱۰۰ و ۴×۴۰۰ متر مختلط |
| پرش‌ها | ارتفاع، با نیزه، طول و سه‌گام، زنان و مردان |
| پرتاب‌ها | وزنه، دیسک، چکش و نیزه، زنان و مردان |
| ترکیبی | هفت‌گانهٔ زنان و ده‌گانهٔ مردان |
| جاده | ماراتن دو و نیمه‌ماراتن پیاده‌روی سرعت، هر دو برای زنان و مردان |
۴×۱۰۰ متر مختلط نخستین حضور المپیکی خود را در لس‌آنجلس خواهد داشت. طبق جدول زمانی اعلام‌شده، رقابت‌های ورزشگاهی از ۱۵ تا ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۸ در LA Memorial Coliseum برگزار می‌شوند و برنامهٔ جاده‌ای برای ۲۷، ۲۹ و ۳۰ ژوئیه پیش‌بینی شده است.
ورود به المپیک به سند احراز صلاحیت همان دوره و ثبت رسمی از سوی کمیتهٔ ملی المپیک وابسته است. برای یک ورزشکار ایرانی، قهرمانی کشور یا موفقیت در آسیا می‌تواند مرحله‌ای از مسیر رقابتی باشد. پذیرش یک عملکرد برای سهمیه به قواعد همان ماده، اعتبار مسابقه، بازهٔ کسب نتیجه و ضوابط انتخاب و معرفی بستگی دارد. در امدادی، احراز صلاحیت تیم تابع سازوکار جداگانهٔ همان دوره است.
فهرست رسمی مواد المپیک لس‌آنجلس · برنامهٔ مدالی مصوب IOC · جدول زمانی المپیک از World Athletics · اصول احراز صلاحیت IOC
