ریچل آپا، دونده ۲۴ ساله اهل پنسیلوانیا، روز یکشنبه ۱ نوامبر ۲۰۲۶ در نخستین ماراتن نیویورک شرکت کرد. او نزدیک مایل ۲۴، در فاصله‌ای حدود ۳٫۲ کیلومتر از خط پایان، در سنترال پارک فروریخت و پس از انتقال به بیمارستان جان باخت. پدرش گفته است پزشکان به خانواده اعلام کرده‌اند که او دچار رابدومیولیز شده بود؛ با این حال، تا زمان انتشار این گزارش، دفتر پزشکی قانونی نیویورک علت رسمی مرگ را نهایی نکرده بود. این تفکیک مهم است: گزارش خانواده درباره تشخیص پزشکان را باید از نتیجه نهایی پزشکی قانونی جدا دانست.
تصویر: ریچل آپا در صفحهٔ رسمی تیم هاکی روی چمن دانشگاه باکنل. عکس: Bucknell Athletics.
\n
آپا برای ثبت رکورد یا کسب مدال در مسابقه نبود؛ او نخستین ماراتن خود را برای جمع‌آوری کمک مالی و افزایش آگاهی درباره بیماری پارکینسون، به یاد پدربزرگش که در سال ۲۰۲۲ درگذشته بود، می‌دوید. او پیش‌تر بازیکن هاکی روی چمن در دانشگاه باکنل بود. گزارش آسوشیتدپرس از حادثه و زندگی ورزشی او، و روایت شبکه NBC از پیام‌های ردوبدل‌شده میان او و پدرش، مبنای خط زمانی زیر هستند.
خط زمانی: از پیام‌های میانه مسیر تا امدادرسانی
- پیش از مسابقه: آپا برای ماراتن نخستش آماده شده بود و هدف خیریه‌اش را به یاد پدربزرگ مبتلا به پارکینسون انتخاب کرده بود. پدرش گفته است که پیش از شروع، او را سالم و مشتاق مسابقه می‌دانست.
- اوایل مسیر: طبق روایت پدر، آپا در پیامکی حوالی مایل ۹ نوشته بود که حالش خوب است و احساس بسیار خوبی دارد. این پیام، گزارش شخصی او در همان مقطع است و به‌تنهایی وضعیت پزشکی‌اش را در ادامه مسیر نشان نمی‌دهد.
- میانه مسابقه: پدرش گفت پس از مشاهده او در حوالی مایل ۱۴، پیام‌هایی دریافت کرد که در آن‌ها از ناراحتی و درد نوشته بود؛ از جمله پیام‌های کوتاه «اوه» و «آخ، آخ». او همچنین گفته است که در حوالی مایل ۲۰ نیز آپا از درد گفته بود. از این پیام‌ها نمی‌توان فهمید درد دقیقاً در کدام ناحیه بوده یا علت آن چه بوده است.
- مایل ۲۳ تا ۲۴: پدرش او را تشویق کرد که تمرکزش را بر رسیدن به پایان بگذارد، نه سرعت. سپس موقعیت او در برنامه رهگیری مسابقه در حوالی مایل ۲۴ متوقف شد. گزارش پلیس و برگزارکننده می‌گوید آپا در سنترال پارک فروریخت؛ یک تماشاگر احیای قلبی‌ریوی را آغاز کرد، کادر پزشکی مسابقه ادامه داد و از دستگاه شوک استفاده شد. امدادگران او را به بیمارستان بردند، اما نجاتش ممکن نشد.
این توالی، روایت خانوادگی از تماس‌ها و گزارش رسانه‌ای از امدادرسانی است؛ اطلاعات عمومیِ منتشرشده مشخص نمی‌کند در تمام طول مسابقه چه علائم دیگری وجود داشته است. همچنین، درد در یک ماراتن به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که ورزشکار دچار رابدومیولیز بوده یا کسی می‌توانسته از پیامد نهایی جلوگیری کند.
رابدومیولیز چیست؟
رابدومیولیز یا تخریب عضلانی، وضعیتی است که در آن آسیب قابل‌توجه به بافت عضله باعث ورود موادی مانند میوگلوبین و الکترولیت‌ها به جریان خون می‌شود. کلیه‌ها باید این مواد را دفع کنند و در موارد شدید ممکن است آسیب کلیه، اختلال خطرناک در املاح خون یا عوارض قلبی رخ دهد. فشار ورزشی بسیار شدید و طولانی، گرمای زیاد، کم‌آبی شدید، آسیب عضلانی و برخی داروها یا بیماری‌ها از عوامل احتمالی‌اند؛ در مورد آپا، اطلاعات منتشرشده برای تعیین اینکه چه عاملی در کار بوده کافی نیست.
علائم احتمالی شامل درد یا گرفتگی عضلانی شدیدتر از حد انتظار، ضعف غیرعادی، حساسیت یا تورم عضله، خستگی شدید، کاهش ادرار و ادرار تیره به رنگ چای یا کولاست. این علائم اختصاصی نیستند و می‌توانند با گرفتگی ناشی از گرما یا کم‌آبی هم اشتباه شوند. بعضی نشانه‌ها ممکن است ساعت‌ها یا حتی چند روز پس از تمرین یا مسابقه ظاهر شوند؛ بنابراین نبود ادرار تیره به‌تنهایی رابدومیولیز را رد نمی‌کند. به گفته مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، تشخیص را نمی‌توان فقط از روی علائم قطعی کرد و ارزیابی پزشکی و آزمایش خون، از جمله بررسی کراتین‌کیناز (CK)، لازم است.
کدام درد را نباید با «درد طبیعی مسابقه» یکی گرفت؟
خستگی و کوفتگیِ عضلات در مسابقه استقامتی رایج است؛ اما درد ناگهانی یا رو به افزایش که با تلاش انجام‌شده تناسب ندارد، ضعف شدید، تورم قابل‌توجه، ناتوانی در ادامه فعالیت، گیجی، غش، استفراغ یا ادرار تیره و کم‌شدن ادرار نیازمند توجه فوری است. هیچ‌یک از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست، ولی نباید با توصیه به «تحمل‌کردن» یا «فقط رسیدن به خط پایان» نادیده گرفته شود.
اگر چنین وضعی هنگام دویدن پیش آمد، فعالیت را متوقف کنید، موضوع را همان لحظه به کادر پزشکی مسابقه یا اطرافیان بگویید و کمک پزشکی فوری بگیرید. اگر نشانه‌ها پس از پایان تمرین یا مسابقه پدیدار شدند، باز هم ارزیابی فوری پزشکی لازم است. مربیان و همراهان بهتر است تغییر ناگهانی در حرکت، پاسخ‌گویی یا توان ادامه‌دادن را جدی بگیرند و ورزشکار را به ادامه مسابقه تحت فشار نگذارند. افزایش تدریجی بار تمرین، سازگاری با گرما، استراحت کافی و برنامه مایعات متناسب با فرد، بخشی از کاهش خطرند؛ اما هیچ برنامه‌ای خطر را به صفر نمی‌رساند.
نکته پزشکی: این مطلب برای اطلاع‌رسانی عمومی است و تشخیص یا توصیه درمانی فردی محسوب نمی‌شود. در صورت درد شدیدِ نامتناسب، ضعف غیرعادی، تورم عضله، ادرار تیره یا کاهش ادرار پس از ورزش، با خدمات اورژانسی یا پزشک تماس بگیرید.
منابع
- آسوشیتدپرس: گزارش حادثه، زندگی ورزشی و اظهارات خانواده
- NBC New York: خط زمانی مسابقه بر اساس روایت پدر
- CBS New York: وضعیت بررسی علت مرگ از سوی پزشکی قانونی
- CDC/NIOSH: علائم، تشخیص و زمان مراجعه برای رابدومیولیز
- MedlinePlus، کتابخانه ملی پزشکی آمریکا: علل، آزمایش‌ها و عوارض رابدومیولیز
- Bucknell Athletics: صفحه رسمی ریچل آپا و عکس تیمی
